Łzy – skąd się biorą? Czemu służą?

Rodzaje łez

Łzy nawilżają i chronią gałkę oczną przed szkodliwymi substancjami i zarazkami; przeciwdziałają podrażnieniom. Wytwarzane są przez gruczoły łzowe, a rozprowadzane podczas mrugania. Za “odprowadzanie” łez odpowiadają kanaliki łzowe. Jeśli nie nadążają z pochłonięciem wszystkich łez, wówczas płaczemy.

Wyróżniamy trzy rodzaje łez. Każdy z nich spełnia inne funkcji i – co ciekawe – różnią się między sobą składem chemicznym.

Organizm w zależności od bodźców wytwarza łzy:

  • podstawowe – ich funkcją jest nawilżanie oka. Tego rodzaju łzy produkowane są nieustannie, w sposób dla nas niezauważalny.

  • odruchowe – pojawiają się, gdy jakaś substancja lub ciało obce podrażnia oko. Właśnie ten rodzaj łez pojawia się podczas krojenia cebuli lub gdy do oka wpadnie paproszek.

  • emocjonalne – pomagają rozładować pojawiające się w danym momencie uczucia, a także stanowią komunikat dla otoczenia.

Łzy – z czego się składają

Każdy rodzaj łez spełnia inne funkcje, nie dziwi więc fakt, że łzy różnią się składem.

Łzy podstawowe składają się głównie z wody. W mniejszych ilościach znajduje się sól, białko, a także laktoferyna i lizozym. Substancje te działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybicznie oraz przeciwwirusowo.

Łzy odruchowe mają wyższą zawartość przeciwciał, dzięki czemu hamują rozwój szkodliwych drobnoustrojów. Łzy o takim składzie pojawiają się nie tylko w momencie, gdy zarazki i substancje drażniące stykają się bezpośrednio z gałką oczną, ale także w wyniku kataru, alergii, czy spożywania ostrych potraw.

Ostatnio rodzaj łez pod względem składu jest najbardziej interesujący. W porównaniu do pozostałych ma dużo wyższe stężenie białka. Dzięki temu łzy wolniej spływają i wysychają. Można domniemywać, że służy to pełnieniu funkcji komunikacyjnej. Osoba płacząca sygnalizuje w ten sposób otoczeniu swój stan emocjonalny. Dodatkowo we łzach emocjonalnych pojawiają się różne hormony: prolaktyna (odpowiadająca m.in za poczucie przywiązania), enkefalina leucynowa (działanie przeciwbólowe), ACTH (pobudza wydzielanie hormonów stresu – kortyzolu i adrenaliny). W zależności od emocji, które są powodem płaczu, łzy mają różny skład, np. łzy wynikające z żalu mają większe stężenie ACTH niż łzy szczęścia. Płacz emocjonalny wywołuje w naszych organizmach szereg pozytywnych skutków – prowadzi do spadku napięcia emocjonalnego, obniżenia ciśnienia, a także dotlenia mózg.

Gdy brakuje łez

Zdarza się, że z różnych powodów (np. zespół Sjögrena, zapalenie spojówki) produkcja łez jest zahamowana lub ograniczona. Prowadzi to do szeregu bardzo nieprzyjemnych efektów: swędzenia i pieczenia oczu, zaczerwieniania, obrzęku powiek, światłowstrętu, podwójnego widzenia oraz podatności na działanie bakterii i wirusów.

W takich sytuacjach zaleca się stosowanie kropli do oczu (tzw. „sztucznych łez”), które swoim składem są zbliżone do składu łez, dzięki czemu pomagają zwalczać nieprzyjemne objawy.

Źródła:

https://portal.abczdrowie.pl/sekrety-lez-emocjonalne-katharsis

http://www.rynekzdrowia.pl/Po-godzinach/Badania-sklad-chemiczny-lez-zalezy-od-przyczyny-ich-powstawania,175004,10.html

https://www.crazynauka.pl/wygladaja-rozne-rodzaje-lez-mikroskopem/